Jak zrobić gwint na tokarce? Poradnik dla początkujących i profesjonalistów

Gwintowanie jest jedną z podstawowych operacji wykonywanych na tokarce, która pozwala uzyskać precyzyjne połączenia śrubowe. Aby prawidłowo wykonać gwint, trzeba odpowiednio przygotować detal, dobrać narzędzie i zsynchronizować jego ruch z obrotami wrzeciona. Jak wygląda cały proces krok po kroku? W tym artykule wyjaśniamy, jak zrobić gwint na tokarce, a także jakie metody można stosować.

Najważniejsze informacje

• Gwintowanie na tokarce wymaga zsynchronizowania obrotów wrzeciona z ruchem narzędzia.
• Przed gwintowaniem należy przygotować średnicę bazową i odpowiednio ustawić tokarkę.
• Gwint wewnętrzny wykonuje się w otworze, natomiast zewnętrzny na powierzchni pręta lub rury.
• Po zakończeniu pracy należy sprawdzić, czy wykonany gwint ma wymagane parametry.

Na czym polega gwintowanie na tokarce?

Gwintowanie na tokarce polega na wykonaniu na powierzchni obrabianego elementu profilu gwintu za pomocą narzędzia skrawającego. Za jego nacinanie odpowiada narzędzie skrawające przesuwające się wzdłuż detalu, podczas gdy przedmiot obrabiany pozostaje w ruchu obrotowym. Kluczowe znaczenie ma tutaj odpowiednia synchronizacja obu ruchów. Na końcowy efekt wpływają także:

• posuw – musi odpowiadać wymaganemu skokowi gwintu;
• prędkość skrawania – należy dobrać ją odpowiednio do wykonywanej operacji;
• głębokość skrawania – kolejne przejścia narzędzia pozwalają stopniowo uzyskać wymagany profil.

Na naszym blogu podpowiadamy także, jaką tokarkę uniwersalną wybrać – sprawdź!

Gwintowanie wewnętrzne i zewnętrzne na tokarce – czym się różnią?

Różnica między gwintowaniem wewnętrznym a zewnętrznym na tokarce dotyczy przede wszystkim miejsca obróbki – gwint wewnętrzny powstaje wewnątrz otworu, a zewnętrzny na powierzchni prętów lub śrub.

Samo gwintowanie wewnętrzne jest zazwyczaj bardziej wymagające ze względu na mocno ograniczoną przestrzeń roboczą, w której narzędzie musi pracować. W przypadku obróbki zewnętrznej dostęp jest nieco łatwiejszy. 

Jeśli poszukujesz solidnych maszyn do warsztatu, które pozwolą na bezpieczne tworzenie gwintu na tokarce – sprawdź używane lub nowe obrabiarki do metalu, dostępne w ofercie MultiMasz.

Jak nacinać gwinty na tokarce? Podstawowe metody

Na tokarce można wykorzystać kilka metod, z których każda sprawdzi się w nieco innych warunkach:

• nacinanie gwintu nożem jednoostrzowym – nóż przesuwa się wzdłuż przedmiotu z prędkością zsynchronizowaną z obrotami wrzeciona;
• gwintowanie za pomocą narzynki – narzynkę prowadzi się współosiowo z obrabianym detalem, który może być obracany przez wrzeciono tokarki;
• gwintowanie za pomocą gwintownika – metoda stosowana do wykonywania gwintu wewnętrznego w wcześniej przygotowanym otworze.

Sprawdź również, na czym polega toczenie CNC.

Jak wygląda proces wykonywania gwintu na tokarce?

Ogólny przebieg wykonywania gwintu na tokarce konwencjonalnej można podzielić na kilka etapów.

1. Określ rodzaj gwintu i jego parametry

Najpierw należy ustalić, jaki gwint ma zostać wykonany. Na tym etapie ważna jest także jego długość i ewentualna potrzeba wykonania podtoczenia, czyli rowka ułatwiającego wyjście noża.

1. Przygotuj obrabiany detal

Przed rozpoczęciem gwintowania trzeba przygotować odpowiednią średnicę bazową. Na początku przyszłego gwintu warto również wykonać niewielką fazę ułatwiającą rozpoczęcie nacinania.

1. Dobierz narzędzie

Narzędzie powinno mieć geometrię odpowiednią do profilu wykonywanego gwintu. Właściwy dobór ostrza ma bezpośredni wpływ na możliwość uzyskania wymaganego kształtu.

1. Ustaw tokarkę

W przypadku tokarki konwencjonalnej wykonywanie gwintu odbywa się z wykorzystaniem śruby pociągowej. Jeżeli maszyna jest wyposażona we wskaźnik gwintowania, można używać go do określenia właściwego momentu załączenia nakrętki połówkowej.

1. Dobierz obroty i chłodzenie

Podczas gwintowania zazwyczaj wykorzystuje się mniejsze obroty niż podczas standardowego toczenia, aby zyskać czas na reakcję i właściwe wyprowadzenie narzędzia z obrabianego detalu. Odpowiednio dobrane chłodziwo lub środek smarny może poprawić warunki skrawania, jakość powierzchni i odprowadzanie ciepła.

1. Ustaw sanki górne

Powszechnym rozwiązaniem jest ustawienie sanek górnych pod kątem około 29–30° względem osi detalu. W ten sposób można prowadzić narzędzie tak, aby większość materiału była zbierana przez jedną z jego krawędzi.

1. Wykonuj kolejne przejścia

Gwint należy wykonywać stopniowo, zwiększając głębokość kolejnych przejść. Przed powrotem suportu trzeba wycofać nóż, aby nie uszkodzić wcześniej wykonanego profilu.

1. Sprawdź wykonany gwint

Po zakończeniu obróbki należy skontrolować wykonany gwint. W ten sposób można zyskać pewność, że uzyskane parametry odpowiadają wymaganiom.

FAQ

Czy gwint wewnętrzny jest trudniejszy do wykonania niż zewnętrzny?

Gwintowanie wewnętrzne jest bardziej wymagające ze względu na ograniczoną przestrzeń, w której pracuje narzędzie. W przypadku gwintu zewnętrznego dostęp do obrabianej powierzchni jest łatwiejszy. Oba sposoby wymagają jednak dokładnego przygotowania i właściwego ustawienia.

Dlaczego trzeba zsynchronizować ruch narzędzia z obrotami wrzeciona?

To właśnie zależność między tymi dwoma ruchami pozwala uzyskać właściwy skok gwintu. Obroty detalu muszą być precyzyjnie zsynchronizowane z posuwem narzędzia. Bez tego nie uda się uzyskać prawidłowego przebiegu śrubowego rowka.

Dlaczego kolejne przejścia podczas gwintowania wykonuje się stopniowo?

Gwint wykonuje się poprzez kolejne przejścia narzędzia z narastającą głębokością. Stopniowe zbieranie materiału pozwala uzyskać wymagany profil gwintu. Po każdym przejściu należy pamiętać o wycofaniu noża przed powrotem suportu.