Jakie są rodzaje i oznaczenia płytek tokarskich?

Płytki tokarskie są jednym z podstawowych elementów narzędzi skrawających wykorzystywanych w obróbce metali. Aby ułatwić ich identyfikację i zastosowanie, wprowadzono specjalne oznaczenia płytek tokarskich ISO. Jak je rozumieć i jakie rodzaje płytek można wyróżnić? W tym artykule wyjaśniamy.

Najważniejsze informacje

• Oznaczenia materiałowe określają, do jakiego typu materiału przeznaczona jest płytka.
• System ISO pozwala odczytać geometrię, typ mocowania i parametry płytki z jej symbolu.
• Płytki do toczenia dzielą się głównie na zgrubne (np. WNMG, CNMG) i wykańczające (np. CCMT, DCMT). 

Oznaczenia płytek tokarskich – materiał

Producenci płytek tokarskich stosują ujednolicony system klasyfikacji materiałów:

• P – stal;
• M – stal nierdzewna;
• K – żeliwo;
• N – metale nieżelazne;
• S – stopy żaroodporne i stopy tytanu;
• H – materiały hartowane.

Dzięki temu podziałowi operator może szybko dopasować geometrię i gatunek płytek tokarskich do konkretnego materiału. To z kolei przekłada się na trwałość narzędzia i jakość obróbki. 

Jak rozumieć oznaczenia płytek tokarskich ISO?

System ISO wyznacza jednolite oznaczenia płytek skrawających, które pozwalają precyzyjnie określić ich właściwości. W oznaczeniu można odczytać m.in.:

• kształt płytki;
• kąt przyłożenia;
• typ mocowania;
• tolerancja wykonania;
• rodzaj płytki i łamacz wióra;
• długość krawędzi skrawającej;
• grubość płytki.

Wiedząc, jak odczytywać oznaczenia płytek tokarskich, można bez problemu dopasować je do rodzaju obróbki, a także zminimalizować ryzyko błędu przy zamawianiu narzędzi. W praktyce każde oznaczenie powinno być interpretowane w kontekście konkretnej operacji np. toczenia.

Dowiedz się również, jakie parametry powinien posiadać dobry uchwyt tokarski.

Jakie wyróżnia się rodzaje płytek tokarskich?

Płytki dobiera się do toczenia zgrubnego lub wykańczającego. W przypadku toczenia zgrubnego konieczne są płytki o wysokiej odporności na obciążenia, które będą zdolne do pracy przy dużych posuwach i głębokościach skrawania. W tej grupie najczęściej stosuje się płytki typu:

• WNMG;
• CNMG;
• DNMG.

Z kolei obróbka wykańczająca skupia się na uzyskaniu wysokiej dokładności wymiarowej i odpowiedniej gładkości powierzchni. Stosowane są płytki o mniejszych promieniach naroży, które zapewniają delikatne wejście w materiał i stabilny przebieg procesu. W tym celu wykorzystuje się płytki:

• DCMT;
• TNMG;
• CCMT;
• VBMT.

Opcjonalnie można sięgnąć również po specjalne płytki do wykonywania gwintów zewnętrznych lub wewnętrznych. Mogą mieć różne profile m.in. metryczne, calowe czy trapezowe, co pozwala na dopasowanie ich do konkretnego rodzaju gwintu.

Sprawdź, co powinna zawierać dokumentacja techniczna tokarki.

Dobór płytek skrawających – na co jeszcze trzeba zwrócić uwagę?

Wybór odpowiedniej płytki tokarskiej nie powinien zależeć wyłącznie od rodzaju materiału. Ważne są również warunki pracy i wymagana jakość obrabianej powierzchni. Podczas doboru płytki należy uwzględnić m.in.:

• parametry (np. prędkość, posuw, głębokość);
• typ procesu technologicznego (np. toczenie, frezowanie, rowkowanie);
• możliwości maszyny i konstrukcję narzędzi.

Oznacza to, że płytki muszą być dopasowane w taki sposób, aby zachować równowagę między trwałością narzędzia a jakością obróbki. Jeśli narzędzie szybko się wykrusza, oznacza to, że konieczne jest stosowanie odporniejszego gatunku. Z kolei zbyt szybkie zużycie może sugerować wybór twardszej płytki lub zastosowanie odpowiedniej powłoki ochronnej. 

Pamiętaj, że wybór odpowiednich płytek to nie wszystko, aby tokarki działały bez większych problemów – ważny jest także zakup właściwych akcesoriów do maszyn dostępnych w ofercie MultiMasz. Dzięki nim zarówno nowe, jak i używane obrabiarki do metalu zapewnią wysoką funkcjonalność i niezawodność w każdych warunkach pracy.

FAQ

Dlaczego niektóre płytki mają więcej niż jeden promień naroża w tej samej serii?

Różne promienie naroża pozwalają dostosować płytkę do innych warunków skrawania – mniejszy promień zwiększa precyzję, a większy poprawia trwałość i odporność na obciążenia.

Czy można stosować płytki wykańczające do obróbki zgrubnej? 

Teoretycznie tak, ale jest to nieefektywne – płytki wykańczające szybciej się zużywają przy dużych obciążeniach i mogą prowadzić do niestabilnej pracy narzędzia.

Dlaczego płytka może występować w różnych materiałach?

Dzieje się tak dlatego, że geometria płytki określa kształt i zastosowanie. Natomiast gatunek materiału i powłoka decydują o tym, czy będzie przeznaczona do stali, żeliwa czy stali nierdzewnej.